Inwoners voorkomen samen extreme groei
Deze hoornaar is een invasieve exoot en heeft hier nóg geen natuurlijke vijand, daarom kan het aantal nesten de komende jaren flink groeien. Elk jaar, rond april/mei, begint met nieuwe koninginnen die een nest bouwen waarin wéér nieuwe koninginnen geboren worden. In België wordt daarom deze exotische koningin al enkele jaren door samenwerkende inwoners gevangen, met koninginnen-vallen. Sinds vorig jaar helpen in ons dorp ook Goirlenaren zelf mee. 7 nesten zijn in september 2023 gevonden, 21 nesten in 2024.
door Yolanda van Leest
Ik sprak Pieter de Groot en Bart Kobes van de Zoekgroep Aziatische Hoornaar Goirle; “Uitroeien kan niet, we kunnen wel proberen de verspreiding en overlast te beperken, onder andere door in april en mei een speciale, selectieve val in je tuin te zetten”. Vorig jaar zijn al bijna 150 vallen uitgedeeld voor Goirlese tuinen. 27 koninginnen werden gevangen, zij konden in ieder geval al geen nieuw nest bouwen in onze omgeving.
Meewerkende 3D printer van Mill Hill
Agnes Kortmann, docent Mill Hill, vertelde ons dat na een oproep van de zoekgroep op facebook (‘wie kan met een 3d printer een onderdeel printen voor het maken van de vallen?’) de school reageerde en inmiddels 150 vallen heeft geprint. Vorig jaar zette Team-X van Mill Hill zich in om de, rondom school geplaatste, vallen bij te houden en te controleren. Bart en Pieter ontwikkelden met kennis vanuit België en technische hulp van Goirlenaren, vallen van een perfect formaat. Precies op maat voor de koninginnen van de Aziatische hoornaar; alles wat groter is kan er niet in, alles wat kleiner is kan er weer uit. Want juist die andere nuttige insecten zijn nodig voor de bestuiving van onze gewassen en bloemen. Of als voer voor jonge vogels.
April en mei de eerste hulpronde
De koninginnen van de Aziatische Hoornaar ontwaken als de temperatuur stijgt boven de 12 graden. Zij zoekt dan een plekje voor haar laaghangende, primaire nest. Door nu al een val in de tuin te plaatsen, helpen Goirlese inwoners mee deze koninginnen te vangen en dús een nest te voorkomen.
Vooral de eerste nesten vormen een risico voor mensen. Een enkele hoornaar doet niks, maar hun nest verdedigen ze fel. Dat eerste nest hangt laag in een heg of schuurtje en groeit ongeveer zo groot als een voetbal. Daarna verhuizen ze vaak naar een plek hoog in een boom waar het uitgroeit tot de grootte van een skippybal. Dat 2e nest is niet zo'n probleem meer voor mensen maar wel voor de biodiversiteit, want zo'n nest voedt zich met 11 kilo (!) insecten. Het opsporen van nesten doet de zoekgroep ook met hulp van Goirlenaren. Maar het verwijderen van nesten gebeurt door professionals (hoog in de boom, zoals vorig jaar in het Putven, Beatrixstraat en Grobbendonckpark, soms gevaarlijk laag in hagen, zoals op de hoek Kerkstraat). Deze gevaarlijke klus werd vorig jaar voornamelijk betaald door de provincie. “Doe het vooral nooit zelf!” waarschuwt Pieter.
Hoe komt u aan een val?
Dit jaar kan men op meerdere plekken gratis een selectieve val ophalen. In Goirle bij dierenwinkel Van Gils en boerderijwinkel De Walhoeve. In Riel bij ontmoetingscentrum De Leybron en bij horeca Den Overkant. Waar de val kan staan en wat te doen met de vangst staat in de bijbehorende instructie.
Zoekgroep Aziatische hoornaar Goirle
Zo heet de facebook-pagina waar ieder kan meekijken of elkaar informeren. Liever via Instagram? Volg dan “zagoirle”. Een andere vraag of wil je helpen? Stuur een mail;
Denkt u een Aziatische hoornaar te zien of een nest? U helpt al door naar
waarneming.nl/go/vespa-velutina/ te gaan en daar de locatie te melden, altijd met een foto (beter een slechte dan geen!). Op hoornaar.eu leest u nog veel meer.
Landelijk aandacht voor Goirlese vallen
Deze nieuwste val vangt geen andere insecten, anders dan de vallen die eerder Frankrijk gebruikte. Die noemden zij 'selectief', maar helaas werden daarin wel alle wespensoorten gevangen en gedood. Hierdoor leeft soms, zelfs bij enkele deskundigen, onterecht nog een beeld dat een selectieve val onnodige bijvangst oplevert en daarmee misschien meer kwaad doet dan goed. Meningen verschillen of het wel tot een plaag komt en of er vanzelf natuurlijke vijanden verschijnen. Zo is ook lang gedacht dat de invloed van de Amerikaanse Rivierkreeft mee zou vallen, met alle gevolgen van dien. Daarover een andere keer. Voor de Aziatische hoornaar hoeven we alleen maar naar Frankrijk te kijken. Daar zijn deze hoornaars na 20 jaar overal aanwezig en zijn er nog altijd geen vijanden die enig verschil maken. Onze provincies bereiden zich verschillend voor op de verdere verspreiding over Nederland. Inmiddels werkt de Goirlese zoekgroep samen met een zoekgroep in Tilburg en Hilvarenbeek.
Onderzoekende groet, Yolanda van Leest